Van fiscalisten wordt vaak verwacht dat we als fiscale trapezewerkers steeds weer nieuwe belastingbesparende structuren verzinnen om aan de wens van veel van onze clienten tegemoet te komen om niet te veel belasting te hoeven te betalen. Duidelijk is dat de Belastingdienst niet altijd blij is met dit getruc en derhalve regelmatig de fiscale achtervolging in zet. Ook in de vastgoedwereld word ik regelmatig door mijn clienten uitgedaagd om fiscale hoogstandjes te bedenken, vooral op het gebied van structuren rondom aankoop- en nieuwbouwprojecten.

Een vraag die wel steeds gesteld moet worden is of het opzetten van fiscale structuren, waardoor belastingplichtigen minder en soms zelfs geen belasting betalen, ethisch verantwoord zijn.

Deze discussie is misschien niet zo spannend voor commerciele organisaties; zij worden geacht zo veel mogelijk winst te maken en ze moeten het meestal zonder heftige overheidssubsidies stellen.

Voor de meeste commerciele organisaties is belastingbetaling een kostenpost en het besparen op daarop, mits op legale wijze, is voor hen geen onethische kwestie. Zelf heb ik ook geen probleem met het opzetten van structuren voor commerciele partijen, ook niet als de Belastingdienst aangeeft moeite te hebben met een bepaalde structuur en deze te willen bestrijden.

De vraag rondom de fiscale ethiek wordt echter serieuzer indien het gaat om het opzetten van een belastingbesparende structuur door een (semi-)overheidslichaam of door een gesubsidieerde instelling. Als vastgoedfiscalist kom ik deze vraag vooral tegen bij het opzetten van btw-besparende structuren ten aanzien van nieuwbouw voor bijvoorbeeld ziekenhuizen, verzorgingstehuizen, woningcorporaties of gemeenten. Deze organisaties worden of zijn financieel gevoed vanuit het geld en kapitaal dat zij van de overheid krijgen of kregen. Het zal duidelijk zijn dat een overheid deze financiele ondersteuning slechts kan doen indien er voldoende belasting opgehaald wordt door de Belastingdienst.

Naar mijn mening hebben ook gesubsidieerde organisaties en (semi-)overheden het recht om belastingbesparende structuren op te zetten. Immers, door de Belastingdienst worden ze veelal aangeduid en behandeld als ondernemer. Sterker nog, in het verleden werden bijvoorbeeld zorginstellingen door hun toezichthouders zelfs verplicht om btw-besparende structuren op te zetten.

De ethische discussie wordt nog weer wat pregnanter indien een gesubsidieerde instelling een belastingbesparende structuur opzet en ze bij vooroverleg of anderszins merkt dat deze niet de instemming zal hebben van de Belastingdienst, en dat de Belastingdienst deze structuur zal willen bestrijden. Hoewel de gesubsidieerde instelling dan eerst net als elke andere ondernemer moet nagaan of ze wel tijd, zin en 'courage' heeft om een strijd met de fiscus aan te gaan, heeft een gesubsidieerde instelling mijns inziens gelijk elke andere ondernemer ook het recht om de strijd aan te gaan met de Belastingdienst. Het is immers de nadrukkelijke bedoeling van het Nederlandse rechtssysteem dat niet de Belastingdienst uitmaakt wat fiscaal recht is. Ingedachte Montesquieu's trias politica, maakt in Nederland alleen de fiscale rechter uit of een bepaalde opzet of structuur nog acceptabel is.

Ik zie echter wel een grens. Als de staatssecretaris van Financien tijdens een parlementaire behandeling van een wetsvoorstel in zijn rol als wetgever aangeeft tegen bepaalde structuur te zijn, vind ik dat een gesubsidieerde instelling ethische grenzen overschrijdt indien ze toch doorgaat met de door de wetgever ongewenst geachte structuur. Ook als de gesubsidieerde instelling gelijk weer nieuwe gaten (laat) bedenken in de gepresenteerde wetgeving, wordt door de instelling naar mijn mening een grens overschreden.

Nadrukkelijk schrijf ik hierboven dat de staatssecretaris dan wel moet optreden vanuit zijn wetgevende rol. Een uitlating van de staatssecretaris als hoogste man van de Belastingdienst mag daarmee niet verward worden.

Willie Ambergen is als vastgoedfiscalist verbonden aan CMS Derks Star Busmann in Utrecht.

--------------------------------
In dit met OCR gescande bericht kunnen nog fouten staan. Het onderstaande pdf-bestand bevat de originele tekst:

Full text: